Stres w pracy

„W pracy zdarzało się, że czułem, że zaraz wybuchnę. Trzęsły mi się ręce, bolała głowa, narastał we mnie gniew. Oczywiście starałem się nie dawać tego po sobie poznać. Później wracałem do domu i wszystko mnie denerwowało. Żonie robiłem wyrzuty, a z dziećmi w ogóle nie chciało mi się przebywać. Denerwowała mnie ich radość. Wyżywałem się na moich bliskich choć nic mi nie zrobili. Kiedy wieczorem chciałem odpocząć i nie myśleć już o pracy okazywało się, że nie mogłem zasnąć. Rano wstawałem niewyspany i ze ściśniętym żołądkiem znów jechałem do biura. I tak spirala stresu nakręcała się sama.”

– Marek, 32 lata, handlowiec

Czym jest stres?
Definicje tłumaczą stres jako narastający stan napięcia psychicznego. Jest to odczuwalny dyskomfort psychiczny występujący zarówno u pracowników jak i u pracodawców. Krótkotrwały stres nie jest obciążający dla naszych organizmów. Jest naturalną siłą motywującą do działania, która rozwija nas pod wieloma względami. Jeżeli jednak przeciwności z jakimi się zmagamy, trwają zbyt długo lub są zbyt intensywne, wówczas u każdej bez wyjątku osoby spowodują z czasem wyczerpanie energii i zapału do pracy.

Pośpiech

Stres w pracy

Skąd się bierze stres?
Czynniki wywołujące u człowieka reakcje organizmu mające na celu przygotowanie go do trudnej sytuacji nazywane są stresorami (czynniki stresogenne). Istnieje wiele analiz opisujących podział owych stresorów. Wśród najważniejszych zawsze można jednak wymienić:

  1. Coraz większe wymagania stawiane pracownikom
    a) zbyt dużo pracy
    b) zbyt mało czasu na wykonanie zadania
    c) niedopasowanie wymagań do predyspozycji, umiejętności czy wiedzy pracownika
  2.  Odpowiedzialność za poprawne wykonanie powierzonych obowiązków
  3. Przeciążenie ilościowe pracą np.:
    a) praca zmianowa
    b) znaczny wysiłek fizyczny
    c) narzucone tempo pracy
  4. Niepewność zatrudnienia
  5. Utrudniony kontakt z przełożonymi / pracodawcą
  6. Brak środków i urządzeń do pracy
  7. Przemoc w pracy
  8. Kontakty z wymagającymi klientami

Skutki stresu
Stres związany z pracą sam w sobie nie jest chorobą. Jest ludzką reakcją na wymagania stawiane przez pracę. Jednak znacznie wzrastający i długo utrzymujący się poziom odczuwanego stresu może z biegiem czasu doprowadzić do różnego rodzaju chorób. Zwłaszcza w sytuacji, gdy jego przyczyny nie są usuwane. Stres objawia się nie tylko poprzez:

  • problemy ze snem,
  • problemy z koncentracją
  • nadmierne pobudzenie.

Nasze ciało pod wpływem stresu może ujawniać dolegliwości fizyczne, takie jak: częste bóle głowy, mięśni karku, barków oraz okolicy krzyżowo-lędźwiowej kręgosłupa tzw. nerwobóle. W zależności od sytuacji i przyczyny stresu osoba narażona może odczuwać też rożnego rodzaju przykre uczucia, takie jak strach, lęk, złość czy gniew. Przedłużający się stres zamiast do aktywności zachęca więc do oszczędzania energii. Osoba jest niechętna do działania oraz do jakichkolwiek zmian i przyjmowania dodatkowych obowiązków w pracy. Gdy sytuacja w miejscu pracy nie ulega zmianie, z czasem może pojawić się także

  • apatia,
  • smutek,
  • poczucie bezradności,
  • poczucie winy,
  • utrata zaufania do samego siebie,
  • a w końcu także utrata zaufania do przełożonych i współpracowników, utrata zaufania do firmy.

Taki rodzaj stresu obniża poczucie własnej wartości, czasowo obniża też zdolność do radzenia sobie z nowymi lub trudnymi zadaniami w pracy – jest niekorzystny zarówno dla pracownika, jego pracodawcy jak i całego przedsiębiorstwa.
Ponieważ objawy stresu mają tendencję do kumulowania się w czasie, w dłuższej perspektywie mogą doprowadzić do poważnych skutków zdrowotnych, takich jak:

  • nadciśnienie tętnicze,
  • zawał mięśnia sercowego,
  • owrzodzenie układu pokarmowego,
  • bolesne skurcze jelit,
  • obniżenie odporności organizmu i związane z nią choroby infekcyjne,
  • depresja,
  • nerwice,
  • zwiększone ryzyko zachorowania na chorobę nowotworową.

Jak bronić się przed stresem? – trening antystresowy i zarządzanie stresem

Ze stresem można walczyć na różnych płaszczyznach. Jeśli zauważymy u siebie oznaki stresu można za radą specjalistów stosować techniki pomagające nam w kontrolowaniu własnych problemów oraz redukcji stresów. Taki personalny trening antystresowy powinien obejmować takie aspekty naszego życia jak:

  1.  Organizacja czasu – techniki skutecznej organizacji czasu pozwalają określać priorytety, oszczędzać czas i nie marnować go na niepotrzebne zadania.
  2.  Kontrola umysłu – nie należy koncentrować się tylko na natrętnie powracających i stresujących myślach i zadręczać się problemem. Dużo ważniejsze jest myślenie o tym, że masz możliwości i potencjał do walki z przeciwnościami.
  3. Zdrowe życie – wypoczynek i relaks ułatwiają walkę z przeciwnościami losu. Prawidłowo zbilansowana dieta uzupełni twoje zasoby i siły niezbędne do radzenia sobie ze stresem.
  4. Czas dla rodziny i przyjaciół –w sytuacjach kryzysowych nasi bliscy są nieocenionym źródłem wsparcia.
  5. Ćwiczenia relaksacyjne – oparte o głębokie oddechy, myślenie o miłych i spokojnych miejscach czy wydarzeniach, rozciąganie i rozluźnianie mięśni, powolne wyciąganie rąk do góry, skręty głowy oraz tułowia i oddychanie przeponowe.

Natomiast dla pracodawców chcących wyeliminować niekorzystne dla przedsiębiorstwa skutki stresu pracowników mogą sięgać po tzw. programy zarządzania stresem. Wdrożenie ich ma na celu przede wszystkim redukcję:

  • kosztów ekonomicznych stresu – związanych np. z absencją pracowników,
  • spadku wydajności pracowników,
  • ilości wypadków przy pracy,
  • konfliktów na linii pracownik – przełożony,
  • popełniania przez pracowników drobnych niezamierzonych pomyłek,
  • pogorszenia wizerunku firmy.

Podsumowanie

Ludzie różnią się pod względem wrażliwości na czynniki wywołujące stres. Są osoby, dla których duża odpowiedzialność i presja czasu związana z wykonywaną pracą może być rodzajem wyzwania, które daje energię do jeszcze większego wysiłku. Dla innych, będzie to sytuacja trudna, skutkująca pogorszeniem ich funkcjonowania zawodowego. Jeśli jednak stres już nas dopadnie pamiętajmy także o tym, co zgodnie powtarzają lekarze: „Na stres najlepsze jest uśmiechanie się. Śmiech to zdrowie, bo obniża poziom kortyzolu i adrenaliny (hormonów stresu) oraz zwiększa odporność.”